اعتراض مهمانداران «هما» به تداوم مشكلات صنفي شغل مهمانداري در ايران فاقد تعريف قانوني است


نويسنده: سكينه صارمي

قرار گرفتن حقوق و جايگاه مهمانداران در پايين ترين رده شغلي، عدم تعلق افزايش حقوق و جذب عدم تبيين جايگاه مناسب مهمانداران و سرمهمانداران، نداشتن ترفيع شغلي، عدم دريافت مبالغي به عنوان اضافه كاري به هنگام بروز تاخيرات طولاني مدت در پروازها، ايام تعطيل و ... از جمله مسايل و مشكلاتي است كه مهمانداران به دليل نبود تعريف شغلي مهماندار در قانون با آن مواجه هستند.
    
    عده اي از مهمانداران شركت ايران اير كه به علت اعتراض به وضعيت مهمانداري در ايران در كانون مهمانداران هواپيمايي گرد هم آمده بودند بخشي از مشكلات شغلي خود را در گفت و گو با «سرمايه» در ميان گذاشتند آن ها در اين گفت وگو خواستار ارايه تعريف مشخصي در حرفه شدند.
    
    مهماندار «م. ج» در اين خصوص اظهار كرد: «طي هفت سال گذشته يعني در سال 79 ما مهمانداران قراردادي هما، پس از طي دوره آموزشي در شركت ايران اير با شركتي به نام همايار قرار دادي بستيم همان زمان متوجه شديم كه به ازاي اضافه كاري، شب كاري، ايام تعطيل، روزهاي استن باي و تاخيرات و .. مبلغي به مهمانداران پرداخت نمي شود»
    
    وي افزود: «اين در حالي است كه براي يك پرواز بايد از دو ساعت قبل از پرواز در فرودگاه حضور مي يافتيم اما تنها به هنگام روشن شدن موتور هواپيما ساعت كاري مهماندار آغاز مي شود. حال ممكن است كه پروازي 23 ساعت تاخير داشته و ما دو روز از خانه دور باشيم، اما ساعت كاري تنها به ميزان پنج ساعت براي ما حساب مي شد.»
    
    در حال حاضر اين شركت برچيده شده اما شركت ديگري به نام شركت «مهمانداري هما» زير نظر صندوق بازنشستگي هما فعاليت مي كند كه به گفته مهمانداران تمامي بودجه و امكانات اين شركت توسط هما تامين مي شود.
    
    وي اظهار كرد: «پس از بستن قرارداد با شركت جديد شكايتي به وزارت كار ارايه شد كه نتيجه آن تنها طبقه بندي شغلي براي مهمانداران بود.» كه به گفته ايشان قوانين روابط با حرفه مهمانداري ازجمله پرواز در شب، تاخيرات، ايام تعطيل، ساعت هاي متنواب استن باي و ... همچنان لحاظ و پرداخت نمي شود.
    
    اين درحالي است كه در صورت پرواز بيش از 40 ساعت شركت طرف قرارداد از مبلغ 16هزارو 888 توماني كه از شركت هما به عنوان اضافه كاري مي گيرد تنها سه هزار و 960 تومان به مهمانداران پرداخت مي كند.
    
    بايد اذعان كرد؛ شغل مهمانداري يك شغل مستمر است كه براساس آيين نامه استخدامي هما جز مشاغل مستمر به شمار مي رود و طبق قانون نيز مهمانداران بايد توسط شركت هواپيمايي هما استخدام شوند نه اين كه به صورت قراردادي فعاليت كنند اما هما اين گونه استناد كرد كه طبق تبصره 60 قانون بودجه سال 64 مي تواند مهماندار را به صورت قراردادي مشغول به كار كند در صورتي كه طبق نظردادگاه در همان زمان چنانچه اين اقدام صورت گيرد شركت موظف به حذف پست مهماندار از واحد طرح تشكيلات است كه اين امر نه تنها در هما انجام نشد بلكه دوسال بعد از دريافت مجوز از سازمان مديريت براي استخدام رسمي مهمانداران تاكنون اقدامي در جهت استخدام مهمانداران صورت نگرفته است. اين در حالي است كه گفته مي شود در بخش حراست و يا جذب ساير نيروها از جمله منشي ... تاكنون اقداماتي از سوي شركت ايران اير صورت گرفته است.
    
    برخي از مهمانداران نيز بر اين نكته تاكيد داشتند كه اقداماتي كه براي پرداخت هزينه غذا اختصاص يافته برخلاف اهداف دولت نهم كه عدالت محوري را اساس كار خود قرار داده به شمار مي رود. مهمانداران معتقدند، براي پروازهاي رفت و برگشتي به جاي 100 يورو، 50 يورو به مهماندار پرداخت مي شود كه اين اقدام جز تبعيض ميان مهمانداران و سرمهمانداران چيزي ديگري در بر نداشت. چرا كه به سرمهماندار 100 يورو پرداخت مي شود. گفتني است علت اين امر را قرار دادي بودن مهمانداران عنوان مي كنند.
    
    يكي از مهمانداران با انتقاد از اين اقدام گفت: «مگر ما در يك لباس نيستيم و در يك فضا كار نكرده و زير يك پرچم قرار نداريم.»
    
    از سويي ديگر، عده اي از مهمانداران با شنيدن نام پرواز كاراكاس با نگراني خواستار عدم فعاليت در اين پرواز مي شوند يكي از مهمانداران علت اين امر را چنين عنوان كرد: «در پرواز مزبور مهمانداران باوجود اين كه بيش تر پروازها با تاخير مواجه مي شد 2 ست خلبان، 2ست امنيت پرواز و براي مهمانداران، تنها 1 ست و نيم قرار مي دادند و هنگام فرود در كاراكاس پس از 16 ساعت تا 20 ساعت پرواز و ... به علت تاخيرهايي كه داشت پس از مدت كوتاهي استراحت برمي گشتيم. اين در حالي است كه در طي مسير يك گروه از خلبان و امنيت پرواز تعويض مي شدند اما مهماندار عوض نمي شد و بايد با خستگي شديد به پرواز ادامه مي داديم كه نتيجه اين اقدام باعث بروز ضعف جسمي و فشار عصبي برخي از مهمانداران و فرود اضطراري پرواز مي شد.»
    
    به گفته علي جعفري دبير كانون مهمانداران هواپيمايي ايران به دليل ند اشتن تعريف شغلي در ايران نه تنها در پايين ترين رده كارمندان شركت هاي هواپيمايي قرار دارد بلكه گروه زيادي از مهمانداران و سرمهمانداران به دلايل غيرمنطقي از ترفيع شغلي محروم هستند.
    
    جعفري در گفت و گو با «سرمايه» با اشاره به وجود 500ر2 مهماندار فعال در كشور كه 986 نفر در ايران اير مشغول به كارند به مشكلات پيش روي اين قشر در شركت مزبور پرداخت و اظهار كرد: «از زمان اولين پيگيري مشكلات معيشتي و حقوقي مهمانداران 15 سال مي گذرد اما تاكنون وعده هاي مساعدت آميز تنها در حد حرف باقي مانده و همچنان مهمانداران هما در پايين ترين رده كارگران در اين شركت قرار دارند.»
    
    وي با بيان اين كه «حقوق مهمانداران در همه جاي دنيا يك سوم حقوق خلبانان است» گفت: «در ايران به دليل فاصله بسيار زياد اين نرخ ها نمي توان درصدي را مشخص كرد چرا كه حداقل حقوق مهمانداران با كارمندان و يا گروهي كه در روي زمين كار مي كنند پايين تر است.»
    
    وي بر اين باور است كه اين شغل تعريف درستي در قانون ندارد و به همين دليل تخصصي بودن و سختي شغل مهمانداري نيز زير سوال مي رود اين در حالي است كه به دليل تخصصي بودن ارتباط با روح و روان مسافران نيز يكي از راههاي درآمدهاي شركت هاي بازرگاني به شمار مي رود چرا كه وقتي يك مهماندار متخصص و آموزش ديده و به علت شرايط ايده آل به فعاليت مشغول باشد، بهتر مي تواند سرمايه جذب كند.»
    
    دبير كانون مهمانداران با ارايه تعريفي بين المللي از مهماندار كه براي ايمني مسافر در پروازها به كار گرفته مي شود اظهار كرد: «مسوولان به اين نتيجه رسيده اند كه اين حرفه فاقد تعريف است اما معتقدند كه اين تعريف بايد از سوي سازمان هواپيمايي انجام شود ولي متاسفانه هيچ ارگاني خودش را متولي اين امر نمي بيند، اين در حالي است كه نظر سازمان اين است كه ما در درون خودمان يك تعريف براي اين شغل داريم. كه نتيجه اين تعريف آن مي شود كه گفته شد.»
    
    جعفري با بيان اين كه «مهمانداري از جمله مشاغلي است كه به علت برنامه ريزيهاي ماهانه زمان زيادي را دور از خانواده سپري مي كند»، اظهار كرد: «در صورتي اين مشكلات را مي پذيريم كه شرايط سختي كار نيز از سوي شركت هاي هواپيمايي پذيرفته شود چرا كه ما ايام تعطيل، اعياد شب و روز .... مشخصي ندارد در صورتيكه طبق قانون وزارت بهداشت بايد شرايط براي اين افراد تعريف شده و مدت زمان بيداري هر شخص نيز در نظر گفته شود البته يك سري قوانين خاص نيز داريم كه نشان مي دهد بيش تر از 14 ساعت نبايد پرواز كرد كه گاهي اوقات اين گونه قوانين بين المللي از سوي ايران اير نيز ناديده گرفته مي شود.»
    
    دبير كانون مهمانداران خاطرنشان كرد: «اضافه كاري به ما پرداخت مي شود اما چون از پايين ترين رده شغلي برخورداريم ناشي از آن مي شود كه بر مبناي در نظر گرفته شده كمترين مبلغ پرداخت مي شود اين در حالي است كه خدمات و ساير بخش ها ساعتي 10 هزار تومان اضافه كاري دريافت مي كنند.»
    
    وي اظهار كرد: «بابت تاخيرها به اين دليل پولي پرداخت نمي شود كه هنگام استارت هواپيما ساعت كاري مهماندار آغاز مي شود و اين يك قانون بين المللي است.»
    
    مهمانداران هواپيمايي هما براين باورند كه حق و حقوقي كه به آن ها تعلق مي گيرد در حد زير ديپلم است اين در حاليست كه هر مهمانداري مستلزم طي دوره هاي آموزشي پزشكي، ايمني و... است كه معادل طي دوره هاي كارشناسي است.
    
    گفتني است؛ حداقل حقوق 302 هزار تومان است كه به گفته يكي از مهمانداران با در نظر گرفتن كسورات به 260 هزارتومان كاهش مي يابد.
    
    جعفري اظهار كرد: «يكي از مسوولان سابق سازمان مديريت اعلام كرده بود حقوقي كه به مهمانداران پرداخت مي شود براي شغلي كه تعريف مشخصي ندارد مناسب است»، همين امر باعث شد كه به دنبال ارايه تعريف مشخصي براي حرفه مهمانداري برآييم اما تاكنون به نتيجه قابل قبولي دست نيافته ايم.»